{"id":8873,"date":"2012-04-26T19:14:53","date_gmt":"2012-04-26T18:14:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/?p=8873"},"modified":"2022-01-30T00:48:03","modified_gmt":"2022-01-30T00:48:03","slug":"c-e-uma-semicircunferencia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/?p=8873","title":{"rendered":"$C$ \u00e9 uma semicircunfer\u00eancia"},"content":{"rendered":"<p><ul id='GTTabs_ul_8873' class='GTTabs' style='display:none'>\n<li id='GTTabs_li_0_8873' class='GTTabs_curr'><a  id=\"8873_0\" onMouseOver=\"GTTabsShowLinks('Enunciado'); return true;\"  onMouseOut=\"GTTabsShowLinks();\"  class='GTTabsLinks'>Enunciado<\/a><\/li>\n<li id='GTTabs_li_1_8873' ><a  id=\"8873_1\" onMouseOver=\"GTTabsShowLinks('Resolu\u00e7\u00e3o'); return true;\"  onMouseOut=\"GTTabsShowLinks();\"  class='GTTabsLinks'>Resolu\u00e7\u00e3o<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n<div class='GTTabs_divs GTTabs_curr_div' id='GTTabs_0_8873'>\n<span class='GTTabs_titles'><b>Enunciado<\/b><\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"8877\" data-permalink=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/?attachment_id=8877\" data-orig-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\" data-orig-size=\"312,187\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;HP pstc4380&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"Semicircunfer\u00eancia\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\" class=\"alignright wp-image-8877 size-full\" title=\"Semicircunfer\u00eancia\" src=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\" alt=\"\" width=\"312\" height=\"187\" srcset=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg 312w, https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13-300x179.jpg 300w, https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13-150x89.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 312px) 100vw, 312px\" \/><\/a>$C$ \u00e9 uma semicircunfer\u00eancia de di\u00e2metro [AB], de centro O e de raio $r$.<\/p>\n<p>[OC] \u00e9 o raio perpendicular a [AB], M \u00e9 um ponto do arco AC. Designa-se por $\\theta $ a medida em radianos do \u00e2ngulo AOM $\\left( {0 \\leqslant \\theta\u00a0 \\leqslant \\frac{\\pi }{2}} \\right)$.<\/p>\n<p>H \u00e9 a proje\u00e7\u00e3o ortogonal de M sobre OC.<\/p>\n<p>Existir\u00e1 um ponto M tal que $\\overline {AM}\u00a0 = \\overline {MH} $?<\/p>\n<p><strong>Sugest\u00e3o<\/strong>:<\/p>\n<ol>\n<li>Exprima $\\overline {AM} $ e $\\overline {MH} $ em fun\u00e7\u00e3o de $r$ e $\\theta $.<\/li>\n<li>Estude a fun\u00e7\u00e3o $g$ definida em $\\left[ {0,\\frac{\\pi }{2}} \\right]$ por $g(\\theta ) = 2\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} &#8211; \\cos \\theta $ e deduza a exist\u00eancia de um ponto M tal que $\\overline {AM}\u00a0 = \\overline {MH} $.<\/li>\n<li>Recorrendo \u00e0 calculadora gr\u00e1fica, determine a amplitude\u00a0de $A\\widehat OM$, com aproxima\u00e7\u00e3o \u00e0s cent\u00e9simas,\u00a0correspondente a esta posi\u00e7\u00e3o de M.<\/li>\n<\/ol>\n<p><div class='GTTabsNavigation' style='display:none'><span class='GTTabs_nav_next'><a href='#GTTabs_ul_8873' onClick='GTTabs_show(1,8873)'>Resolu\u00e7\u00e3o &gt;&gt;<\/a><\/span><\/div><\/div>\n\n<div class='GTTabs_divs' id='GTTabs_1_8873'>\n<span class='GTTabs_titles'><b>Resolu\u00e7\u00e3o<\/b><\/span><!--more--><\/p>\n<ol>\n<li>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"8877\" data-permalink=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/?attachment_id=8877\" data-orig-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\" data-orig-size=\"312,187\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;HP pstc4380&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"Semicircunfer\u00eancia\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\" class=\"alignright wp-image-8877 size-full\" title=\"Semicircunfer\u00eancia\" src=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg\" alt=\"\" width=\"312\" height=\"187\" srcset=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13.jpg 312w, https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13-300x179.jpg 300w, https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12pag129-13-150x89.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 312px) 100vw, 312px\" \/><\/a>Como $$\\operatorname{sen} M\\widehat OH = \\frac{{\\overline {MH} }}{{\\overline {MO} }}$$ e $$\\cos M\\widehat OH = \\frac{{\\overline {OH} }}{{\\overline {MO} }}$$ vem: $$\\operatorname{sen} \\left( {\\frac{\\pi }{2} &#8211; \\theta } \\right) = \\frac{{\\overline {MH} }}{r} \\Leftrightarrow \\overline {MH}\u00a0 = r\\cos \\theta $$ e $$\\cos \\left( {\\frac{\\pi }{2} &#8211; \\theta } \\right) = \\frac{{\\overline {OH} }}{r} \\Leftrightarrow \\overline {OH}\u00a0 = r\\operatorname{sen} \\theta $$O tri\u00e2ngulo [AOM] \u00e9 is\u00f3sceles, pois $\\overline {OA}\u00a0 = \\overline {OM}\u00a0 = r$.<br \/>\nConsequentemente, $$O\\widehat AM = O\\widehat MA = \\frac{{\\pi\u00a0 &#8211; \\theta }}{2} = \\frac{\\pi }{2} &#8211; \\frac{\\theta }{2}$$Assim, e como $$\\operatorname{sen} O\\widehat AM = \\frac{{\\overline {MM&#8217;} }}{{\\overline {AM} }}$$ (M&#8217; \u00e9 a proje\u00e7\u00e3o ortogonal de M sobre AB), vem: $$\\operatorname{sen} \\left( {\\frac{\\pi }{2} &#8211; \\frac{\\theta }{2}} \\right) = \\frac{{\\overline {MM&#8217;} }}{{\\overline {AM} }} \\Leftrightarrow \\overline {AM}\u00a0 = \\frac{{\\overline {MM&#8217;} }}{{\\cos \\frac{\\theta }{2}}}$$Como $$\\overline {MM&#8217;}\u00a0 = \\overline {OH}\u00a0 = r\\operatorname{sen} \\theta $$ obt\u00e9m-se: $$\\overline {AM}\u00a0 = \\frac{{\\overline {MM&#8217;} }}{{\\cos \\frac{\\theta }{2}}} = \\frac{{r\\operatorname{sen} \\theta }}{{\\cos \\frac{\\theta }{2}}} = \\frac{{r\\operatorname{sen} \\left( {2 \\times \\frac{\\theta }{2}} \\right)}}{{\\cos \\frac{\\theta }{2}}} = \\frac{{2r\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2}\\cos \\frac{\\theta }{2}}}{{\\cos \\frac{\\theta }{2}}} = 2r\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2}$$<br \/>\n\u00ad<\/li>\n<li>Ora,\u00a0\\[\\begin{array}{*{20}{l}}<br \/>\n{g&#8217;\\left( \\theta\u00a0 \\right)}&amp; = &amp;{{{\\left( {2\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} &#8211; \\cos \\theta } \\right)}^\\prime }} \\\\<br \/>\n{}&amp; = &amp;{2 \\times \\frac{1}{2}\\cos \\frac{\\theta }{2} + \\operatorname{sen} \\theta } \\\\<br \/>\n{}&amp; = &amp;{\\cos \\frac{\\theta }{2} + \\operatorname{sen} \\theta }<br \/>\n\\end{array}\\]<br \/>\nComo $\\cos \\frac{\\theta }{2} &gt; 0,\\forall \\theta\u00a0 \\in \\left[ {0,\\frac{\\pi }{2}} \\right]$ e $\\operatorname{sen} \\theta\u00a0 \\geqslant 0,\\forall \\theta\u00a0 \\in \\left[ {0,\\frac{\\pi }{2}} \\right]$, ent\u00e3o $g'(\\theta ) &gt; 0,\\forall \\theta\u00a0 \\in \\left[ {0,\\frac{\\pi }{2}} \\right]$.<br \/>\nLogo, a fun\u00e7\u00e3o $g$ \u00e9 estritamente crescente em $\\left[ {0,\\frac{\\pi }{2}} \\right]$.<\/p>\n<p>Por outro lado, como $$g(0) \\times g(\\frac{\\pi }{2}) = \\left( {2\\operatorname{sen} 0 &#8211; \\cos 0} \\right) \\times \\left( {2\\operatorname{sen} \\frac{\\pi }{4} &#8211; \\cos \\frac{\\pi }{2}} \\right) =\u00a0 &#8211; 1 \\times \\sqrt 2\u00a0 &lt; 0$$ a fun\u00e7\u00e3o $g$ tem um s\u00f3 zero (pois \u00e9 estritamente crescente) no intervalo $\\left[ {0,\\frac{\\pi }{2}} \\right]$.<\/p>\n<p>Assim, existe esse ponto M, pois $$g(\\theta ) = 0 \\Leftrightarrow 2\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} &#8211; \\cos \\theta\u00a0 = 0 \\Leftrightarrow \\overline {AM}\u00a0 = \\overline {MH} $$ visto $r &gt; 0$.<br \/>\n\u00ad<\/li>\n<li>\n<table style=\"width: 500px;\" border=\"0\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/janela12pag129-13.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"8891\" data-permalink=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/?attachment_id=8891\" data-orig-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/janela12pag129-13.png\" data-orig-size=\"198,134\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"Janela\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/janela12pag129-13.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-8891\" title=\"Janela\" src=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/janela12pag129-13.png\" alt=\"\" width=\"198\" height=\"134\" srcset=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/janela12pag129-13.png 198w, https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/janela12pag129-13-150x101.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 198px) 100vw, 198px\" \/><\/a><\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/grafico12pag129-13.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"8892\" data-permalink=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/?attachment_id=8892\" data-orig-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/grafico12pag129-13.png\" data-orig-size=\"198,134\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"Gr\u00e1fico\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/grafico12pag129-13.png\" class=\"aligncenter size-full wp-image-8892\" title=\"Gr\u00e1fico\" src=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/grafico12pag129-13.png\" alt=\"\" width=\"198\" height=\"134\" srcset=\"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/grafico12pag129-13.png 198w, https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/grafico12pag129-13-150x101.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 198px) 100vw, 198px\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Podemos tentar\u00a0uma resolu\u00e7\u00e3o anal\u00edtica da equa\u00e7\u00e3o: $$\\begin{array}{*{20}{l}}<br \/>\n{2\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} &#8211; \\cos \\theta\u00a0 = 0}&amp; \\Leftrightarrow &amp;{2\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} &#8211; \\left( {{{\\cos }^2}\\frac{\\theta }{2} &#8211; {{\\operatorname{sen} }^2}\\frac{\\theta }{2}} \\right) = 0} \\\\<br \/>\n{}&amp; \\Leftrightarrow &amp;{2\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} &#8211; 1 + {{\\operatorname{sen} }^2}\\frac{\\theta }{2} + {{\\operatorname{sen} }^2}\\frac{\\theta }{2} = 0} \\\\<br \/>\n{}&amp; \\Leftrightarrow &amp;{2{{\\operatorname{sen} }^2}\\frac{\\theta }{2} + 2\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} &#8211; 1 = 0} \\\\<br \/>\n{}&amp; \\Leftrightarrow &amp;{\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} = \\frac{{ &#8211; 2 \\pm \\sqrt {4 + 8} }}{4}} \\\\<br \/>\n{}&amp; \\Leftrightarrow &amp;{\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} = \\frac{{ &#8211; 1 \\pm \\sqrt 3 }}{2}} \\\\<br \/>\n{}&amp; \\Leftrightarrow &amp;{\\operatorname{sen} \\frac{\\theta }{2} = \\frac{{ &#8211; 1 + \\sqrt 3 }}{2}}<br \/>\n\\end{array}$$<br \/>\nComo $0 \\leqslant \\theta\u00a0 \\leqslant \\frac{\\pi }{2}$, vem $\\theta\u00a0 = 2{\\sin ^{ &#8211; 1}}\\left( {\\frac{{ &#8211; 1 + \\sqrt 3 }}{2}} \\right) \\approx 0,75$ radianos.<\/li>\n<\/ol>\n<div class='GTTabsNavigation' style='display:none'><span class='GTTabs_nav_prev'><a href='#GTTabs_ul_8873' onClick='GTTabs_show(0,8873)'>&lt;&lt; Enunciado<\/a><\/span><\/div><\/div>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Enunciado Resolu\u00e7\u00e3o Enunciado $C$ \u00e9 uma semicircunfer\u00eancia de di\u00e2metro [AB], de centro O e de raio $r$. [OC] \u00e9 o raio perpendicular a [AB], M \u00e9 um ponto do arco AC. Designa-se por $\\theta&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21108,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[226,97,295],"tags":[427,307],"series":[],"class_list":["post-8873","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-12--ano","category-aplicando","category-funcoes-seno-co-seno-e-tangente","tag-12-o-ano","tag-funcoes-trigonometricas"],"views":1948,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/12V3Pag129-13_520x245.png","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8873"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8873\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8873"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.acasinhadamatematica.pt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fseries&post=8873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}